استعاره چیست و انواع آن ؟ با ذکر مثال

ادبستان شعر و هنر

استعاره چیست و انواع آن ؟ با ذکر مثال

استعاره در اصطلاح بدیع،آوردن و نشان دادن چیزی است در لفظ به جای چیز دیگری به دلیل وجود شباهتی میان آن دو.در حقیقت استعاره نوعی تشبیه است که مشبه،وجه شبه و ادات تشبیه آن حذف شده و و تنها مشبه به آن باقی مانده باشد.

در تشبیه،دو طرف معادله ذکر می شود،پس خواننده یا شنونده متوجه می شود که گوینده قصد بیان شباهت را داشته و در نتیجه دو طرف تشبیه را تقریبا برابر هم می دانند.این در حالی است که در استعاره،شباهت دو چیز بر شباهت نیست،بلکه بر یکسانی است،زیرا گوینده برای بیان شباهت آن دو،تنها یکی از آن ها را که در معنی غیر حقیقی اش به کار رفته است می آورد و بدین گونه بر یکسانی آن دو تاکید می کند.

در استعاره،یک عنصر شناخته شده،بیان کننده ی عنصر دیگری می شود که یا ناشناخته است و یا گوینده به دلیلی از معرفی صریح آن خودداری کرده است.به بیان دیگر از استعاره از آنچه که می بینیم به آنچه که نمی بینیم می رسیم.

عناصر اصلی استعاره :

همانگونه که تشبیه چهار عنصر اساسی به نام های مشبه،مشبه به،ادات تشبیه و وجه شبه دارد،استعاره نیز در تقسیم بندی سنتی بدیع چهار عنصر اساسی دارد :

۱-مستعار : لفظی است که در آن استعاره صورت می گیرد.

۲-مستعارله : معنی حقیقی و موردنظر است که گوینده به جای آن،لفظ دیگری را جانشین کرده باشد.(در تشبیه معادل مشبه است)

۳-مستعار منه : لفظی است که در معنی غیرحقیقی اش به کار رفته و گوینده بنا بر شباهت،آن را به جای معنی مورد نظرش(مستعار له)نشانده باشد.(در تشبیه معادل مشبه به است)

۴-جامع : دلیل شباهت و یکسانی است که بین مستعارله و مستعارمنه وجود دارد.(در تشبیه معادل وجه شبه)

 

استعاره از نظر تشبیه

استعاره به اعتبار تشبیه بر سه نوع است :

۱-استعاره ی مُصَرَّحه(محققه) : استعاره مصرحه استعاره ای است که در آن،تنها لفظ مستعار له آورده شده باشد.مانند بیت زیر :

یکی درخت گل اندر میان خانه ی ماست

که سروهای چمن پیش قامتش پستند

 

۲-استعاره مَکنیّه (بالکنایه) : استعاره ای است که در آن،گوینده چیزی را به چیزی تشبیه کند،ولی فقط مشبه را ذکر کند و مشبه به را نیاورد،اما برای اینکه خواننده متوجه وجود تشبیه در شعر شود،از لوازم مشبه به،چیزی را کنار مشبه بیاورد.مانند بیت زیر :

به روی کرده همه حجره،بوستان ارم

به زلف کرده همه خانه کلبه ی عطار

 

استعاره به اعتبار مستعار برسه  نوع است :

۱-استعاره اصلیه : آن است که لفظ مستعار در آن اسم جنس باشد.مانند استعاره ی " گل برای روی "در شعر زیر :

گل تو دیدم و از آفت قضا نهراسم

که در کشاکش طوفان دهر چو نهنگم

 

۲-استعاره تبعیه : آن است که مستعار،فعل یا از مشتقات فعل - همچون اسم فاعل،مفعول و ... – باشد،مانند استعاره ی " قفس تن شکستن " که به معنی مردن است در شعر زیر:

خواهم که بشکنم قفس تن که دور از او

بیهوده مرغ روح گرفتار مانده است

 

۳-استعاره تمثیلیه : نوعی از استعاره است که به صورت تمثیل به کار می رود.مانند مثال زیر :

هر که بامش بیش،برفش بیشتر

 

استعاره به اعتبار ذکر لوازم طرفین به سه بخش تقسیم می شود :

۱-استعاره مُطَلَّقه : استعاره مطلقه آن است که از لوازم و ملایمات مشبه و مشبه به،چیزی ذکر نشود.مانند بیت زیر :

شکوفه بر سر شاخ است چون رخساره ی جانان

بنفشه بر لب جوی است چون جراره ی دلبر

 

۲-استعاره مجرده : آن است که فقط صفات و ملایمات مشبه ذکر شود.مانند بیت زیر :

ز ناخن زره بافت از مشک ناب

درآویخت از گوشه ی آفتاب

 

۳-استعاره  مُرَشّحه : استعاره مرشحه آن است که ضمن بیان مستعارمنه،مناسبات آن نیز آورده شود.مانند بیت زیر :

ز دریا نهنگی پدید آمده است

که جوشش،چرم پلنگ آمده است

 

استعاره به اعتبار طرفین بر دو نوع است :

۱-استعاره وفاقیه : آن است که جمع مستعارمنه و مستعارله ممکن باشد.مانند بیت زیر :

از لبت زنده گشت جان هم

او من الماء کل شی ء حی

 

۲-استعاره عنادیه : آن است که جمع مستعارمنه و مستعارله ممکن نباشد.به طور مثال به شخص خسیسی گفته بگوییم : " عجب آدم دست و دلبازی هستی ! " .

 

استعاره به اعتبار جامع و از حیث نزدیک بودن یا دور بودن معنی از لفظ بر دو نوع است :

۱-استعاره قریب : آن است که به سرعت و به آسانی بتوان حضور استعاره را فهمید و دو طرف استعاره را تشخیص داد.مانند بیت زیر :

برقی گرفته در کف و ابری به پیش

روی ماهی نهاده بر سر و چرخی به ران

 

۲-استعاره غریب : آن است که به آسانی نتوان آن را تشخیص داد.مانند بیت زیر :

یک چشم تر آورده ام از قلزم حیرت

این کشتی آیینه پر از جنس نگاه است


http://s1.picofile.com/file/6894930580/ophujdftrh_tggh.gif  واژگان کلیدی: آرایه ادبی استعاره،صنعت استعاره،استعاره چیست،استعاره یعنی چه،معنی استعاره در زبان و ادبیات فارسی،استعاره به چه معناست،توضیح پیرامون موضوع استعاره در شعر و ادب پارسی،مقاله ای درباره استعاره در شعر و نظم زبان فارسی،انواع استعاره،استعاره همراه با ذکر مثال و نمونه،شعر دارای آرایه استعاره،بیت و ابیاتی که دارای استعاره هستند،بیت های استعاره دار

دیدگاه ها برای این مطلب

نوشته شده توسط : اسما
تاریخ : 1395/7/9


نظر :
خیی خوب و مفید توضیح داده شده ممنونم
پاسخ :

نام
ایمیل (منتشر نمی‌شود) (لازم)
وبسایت
:) :( ;) :D ;)) :X :? :P :* =(( :O @};- :B /:) :S
نظر خصوصی
مشخصات شما ذخیره شود ؟ [حذف مشخصات] [شکلک ها]
کد امنیتی