تلمیح چیست ؟ با ذکر مثال

ادبستان شعر و هنر

تلمیح چیست ؟ با ذکر مثال

تلمیح در اصطلاح بدیع به معنی اشاره کردن به قصه یا شعر یا مثل یا به تعبیری علاوه بر اشاره به فرهنگ عامه،عقاید و آداب و رسوم و علوم قدیم نیز در برمی گیرد.

تلمیحاتی که در زبان فارسی به کار می روند به دو دسته تقسیم می شوند:

۱-تلمیحات ایرانی:این تلمیحات، ادامه ی فرهنگ ایران پیش از اسلام در فرهنگ ایران پس از اسلام است.مهم ترین این تلمیحات،اشاراتی به اساطیر و باورهای قومی در میتراباوری،آیین زرتشت و مانویت بوده است.

۲-تلمیحات اسلامی:این نوع از تلمیح نشانه ی نفوذ فرهنگ اسلامی در ایران بود که به صورت قصص قرآن و احادیث و اخبار و روایات،خود را نشان داده است.چنین تلمیحاتی فرهنگ ایرانی را نه تنها با فرهنگ اسلامی،بلکه با مجموع فرهنگ سامی آشنا کرده است.زیرا بسیاری از این قصص با وجود تفاوت هایی اندک،در کتاب مقدس نیز آمده اند.

از نظر تاریخی،تلمیح در آثار شاعران دوره ی سامانی و اوایل دوره ی غزنوی،بیشتر مربوط به تلمیحات ایرانی - و اغلب مربوط به آیین زرتشت – بوده است اما با رشد و گسترش فرهنگ اسلامی در ایران،دامنه ی تلمیحات بهکار رفته در آثار شاعران و نویسندگان به سوی قصص قرآنی بیشتر شده است،چنانکه در ادبیات قرن ششم ه.ق جاذبه ی اشاره به فرهنگ اسلامی بسیار بیشتر به چشم می خورد تا اشاره به فرهنگ پیش از اسلام و در عین حال گرایش به داستان های غنایی و عاشقانه ی عرب هم رواج می یابد.

استفاده از تلمیح در آثار شاعران و نویسندگان را به طور کلی می توان ایجاد زبان شعری،اغراق،اشاره به حوادث تاریخی عصر،ایجاز در گفتار،معنی آفرینی،رمز پردازی و گاه فخرفروشی دانست.از آن جا که تلمیح به بحث اسطوره و اسطوره شناسی مربوط می شود و در نهایت،راه به ناخودآگاه جمعی می برد،بنابراین تلمیح های به کار رفته در ادبیات فارسی نیز به نحوی با اساطیر و تلمیحات دیگر اقوام و ملل مربوط می شود.

تلمیح از نظر ساخت،گفتار را به سمت ایجاز می برد و باعث می شود که معنای کلام شاعر یا نویسنده در ذهن شنونده یا خواننده ادامه یابد.


 در زیر ابیاتی را می نویسیم که در آن ها آرایه ی تلمیح به کار رفته است :

 

 

بیت زیر از حافظ شیرازی:

 

شاه ترکان سخن مدعیان می شنود

شرمی از مظلمه ی خون سیاووشش باد

 

اشاره به داستان کشتن سیاوش

 


بیت زیر از حافظ شیرازی:

 

نگار من که به مکتب نرفت و خط ننوشت

به غمزه مساله آموز صد مدرس شد

 

اشاره به پیامبر اکرم(ص)

 


بیت زیر از سعدی شیرازی:

 

مرا شکر منه و گل مریز در مجلس

میان خسرو و شیرین شکر کجا گنجد ؟

 

اشاره به داستان خسرو و شیرین

 


  بیت زیر از شهریار تبریزی :

 

ناشناسی که به تاریکی شب

می برد شام یتیمان عرب

 

اشاره به امیرالمومنین علی (ع) که شب ها و به طور ناشناس برای فقرا و نیازمندان غذا می بردند.

 


بیت زیر از نصرالله مردانی :

 

 

مادر ای آفتاب هستی بخش

زیر پایت بهشت جاوید است

 

اشاره به حدیث پیامبر اکرم(ص) که فرمودند :

الجَنَّةُ تَحتَ أقدامِ الاُمَّهات

ترجمه : بهشت زير قدم‏هاى مادران است

 


 

 بیت زیر از سعدی شیرازی :

 

پسر نوح با بدان بنشست

خاندان نبوتش گم شد

 

اشاره به داستان حضرت نوح(ع) و پسرش کنعان که بت پرست بود.

 


بیت زیر از حافظ شیرازی :

 

پدرم روضه رضوان به دو گندم بفروخت

من چرا ملک جهان را به جوی نفروشم !

 

اشاره به داستان حضرت آدم(ع) و رانده شدن او به خاطر خوردن گندم


http://s1.picofile.com/file/6894930580/ophujdftrh_tggh.gif  واژگان کلیدی: آرایه ادبی تلمیح،تلمیح چیست،تلمیح یعنی چه،معنی تلمیح،تلمیح به چه معناست؟،مقاله ای پیرامون موضوع تلمیح در زبان و ادبیات فارسی،توضیح درباره تلمیح در شعر و نظم و نثر زبان پارسی،تلمیح در شعر ایران و ایرانی،شعر دارای آرایه تلمیح،بیت و ابیات همراه با تلمیح،تلمیح با ذکر مثال و نمونه،تلميح در آثار شاعران،تلمیح در شعر حافظ شیرازی،تلمیح در شعر سعدی شیرازی

دیدگاه ها برای این مطلب

نوشته شده توسط : a
تاریخ : 1396/7/11


نظر :
مرسی دادا تچکر فراوووون
پاسخ :
نوشته شده توسط :
تاریخ : 1396/7/5


نظر :
وی چی چی بود خدا وکیلی
پاسخ : وی تلمیح بود خدا وکیلی
نوشته شده توسط : مهناز فتاحی
تاریخ : 1396/4/3


نظر :
باسلام این مقاله در کدام شماره از ماهنامه ادبستان درج شده ممنونم
پاسخ : سلام.دوست عزیز ما ماهنامه نداریم.انگار که ما رو با ادبستان فرهنگ و هنر اشتباه گرفتین
نوشته شده توسط : مینا
تاریخ : 1396/3/17


نظر :
خدا خیرت بده.خیلی کمکم کرد.ممنونم بی نهایت
پاسخ : خدا رو شکر
نوشته شده توسط : رضا
تاریخ : 1396/2/23


نظر :
خیلی خوب و کامل بود
متشکرم
پاسخ :
نوشته شده توسط : ضضصضصص2
تاریخ : 1396/1/18


نظر :
ممنون
پاسخ :
نوشته شده توسط : Faezeh__sh_e
تاریخ : 1396/1/18


نظر :
مرسی واقعن عالی بود🌺🌵🌵🌹🌹🌹😍
پاسخ :
نوشته شده توسط : اسما
تاریخ : 1395/7/9


نظر :
مچکرم واقعا خوب و جامع بود
پاسخ : قربان شما
نوشته شده توسط : احمدی
تاریخ : 1395/1/14


نظر :
مرسی
پاسخ :

نام
ایمیل (منتشر نمی‌شود) (لازم)
وبسایت
:) :( ;) :D ;)) :X :? :P :* =(( :O @};- :B /:) :S
نظر خصوصی
مشخصات شما ذخیره شود ؟ [حذف مشخصات] [شکلک ها]
کد امنیتی