بدیع چیست؟انواع و ویژگی های آن

ادبستان شعر و هنر

بدیع چیست؟انواع و ویژگی های آن

بدیع در اصطلاح ادبی،عبارت است از دانش،شناخت و به کارگیری زیبایی ها و آرایه های خاصی که سبب جذابیت و افزایش تاثیر سخن منظوم و منثور در خواننده می شود.

صنایع بدیعی شعر یک شاعر با سبک او ارتباط نزدیکی دارد.بدیع مجموعه ی شگردهایی است که سخن عادی را به سخن ادبی تبدیل می کند و یا بر ارزش سخن ادبی می افزاید.سبک برخی از شاعران وابسته به آن دسته ترفندهای بدیعی و بیانی است که اگر حذف شوند،وجه تمایز سخنش با زبان عادی از بین می رود.. و همسطح آن می شود.صنایع بدیعی در گفت و گوهای  روزمره ی گویندگان،نقش مهمی دارند.تفاوت گفتار روزمره ی یک گوینده عادی با شاعری که سبک خاص دارد،در گونه های بیان آن دو است.واژگان زبان روزمره،بی بهره از تمام ظرایفی است که به وازگان سخن شاعرانه زندگی دوباره و قدرت و تاثیر می بخشد.صنایع ادبی به گستره ی زبان می افزاید و با آن ها می توان معنای یک بعدی واژگان را گسترش داد و چند بعدی کرد.

گونه های مختلف بیان،زبان خبری را با عاطفه در می آمیزند و و حالات را همراه با اطلاعات منتقل می کنند.زبان مجاز که با به کاربردن این شگردها به وجود می آید جاذبه  حسی شعر را افزایش می دهد چون در مخاطب لذت خیال و تمرکز حواس ایجاد می کند و مطالب بسیاری را در قالبی فشرده و مختصر ارائه می دهد.

بدیع،بیش از تمام شاخه های بلاغت دستخوش اصطلاح سازی ها و تغیرات بی مورد و سطحی دوران انحطاط فرهنگی و ذوقی بوده است.منتقدان سنتی و در واقع بدیع نویسان،فقط به ویژگی های بارز آثار استادان توجه داشته و کمتر در ارزش آثار آنان از خود تردید نشان داده اند.اصولاً نقد ادبی گذشته،بیشتر توصیفی و بر مبنای آرایش های لفظی بود تا ارزشی!و کمتر به تناسب های معنوی توجه داشت.برای شاعران قدیم،معنی و قالب و نحوه ی بیان جدا بودند،ولی در شعر معاصر این عناصر به هم پیوسته اند و این دگرگونی اساسی بر معیارهای زیبا شناسی کنونی هم تاثیر گذاشته است.


صنایع بدیعی به دو دسته تقسیم می شود:

 

۱-صنایع لفظی:به شعر تعلق دارند و در نثر به کار نمی روند و موجب افزایش موسیقی کلام از طریق ایجاد ارتباط با تناسب میان الفاظ به شیوه های متعدد می شوند.مانند :

الف:همجنس سازی:یعنی به کارگیری وازه های هم ریشه مثل ساز و سازه.

ب:هماهنگ سازی:یعنی به کاربردن واژه هایی که با هم شباهت آوایی دارند.مثل سرود و سروش.

ج:تکرار:یعنی ایجاد تاکید در سخن،با مکرر ساختن یک واژه.مثل:ای یاوه یاوه یاوه خلایق،مستبد و منگ!!!

صنایع لفظی گاه بدون آن که سودی داشته باشند فقط برای تنوع و برانگیختن شگفتی مخاطب به کار می روند.مثل حذف،تجرید و توشیح.

صنایع تجنیس و جناس و تکرار در شمار صنایع لفظی هستند.

۲-صنایع معنوی:موجب زیبایی معنوی در شعر و نثر می شوند.این صنایع،سخن را خیال انگیز و تصویری چند بُعدی و از زبان روزمره،متمایز می سازند.مخاطب زبان ادبی با شناخت و فراگیری این صنایع،به جنبه های زیبایی شناسیک زبان دست می یابد.برخی مباحث مهم بدیع معنوی مانند کنایه و استعاره و تشبیه که در آرایش کلام نقشی ندارند و صنعت به شمار نمی روند،در مبحثی به نام "بیان" که ادای معانی واحد به روش های گوناگون است،تعریف می شوند.

صنایع لف و نشر،التفات،حُسن تعلیل و حُسن طلب از صنایع معنوی هستند.


تفاوت صنایع لفظی و معنوی:

تفاوت این دو صنعت بدیع،در این است که صنایع لفظی بسیار ظریفند و در هر زبان حیات خاصی دارند و در ترجمه از بین می روند،اما برای صنایع معنوی می توان جانشین پیدا کرد.بنابراین از دیدگاه زبان شناسی،صنایع لفظی کلام در محور همنشینی و صنایع معنوی در محور جانشینی جای می گیرند.


بدیعیات: 

در قرن های هشتم و نهم هجری،شاعران صاحب نام به قصد هنرنمایی،قصیده هایی به نام بدیعیه(بدیعیات،قصاید بدیعی)می سرودند.این قصیده ها برای برآوردن اهدافی مانند مدح و منقبت و با به کارگیری تمام یا بیشتر صنایع بدیعی سروده می شد.بسیاری از صنایع بدیعی،تکلف های بیهوده ای است که شاعر را از هدف اساسی خود دور می سازد و تصنع در شعر به خاطر افراط در کاربردشان به وجود می آید.در قدیم صنایع بدیعی فقط برای تزیین و زیبا ساختن لفظ به کار می رفت،اما امروزه کلامی ادبی به شمار می رود که بسامد شگردهای بیانی در آن زیادتر از  از زبان روزمره باشد. بدیعیات را همچنین قصیده هایی را گویند که انواع صنایع بدیعی،چه با ذکر نام،چه بدون آوردن نامشان،در آن ها به کار می رود.

http://s1.picofile.com/file/6894930580/ophujdftrh_tggh.gif  واژگان کلیدی: بدیع چیست؟،بدیع یعنی چه،مطلبی پیرامون بدیع در نظم و نثر ایران،بدیع به چه معناست،معنی بدیع،مقاله ای درباره ی بدیع در زبان و ادب پارسی،توضیحی برای بدیع در ادبیات فارسی،بدیع چگونه است،ویژگی های بدیع،انواع بدیع،بدیع در نظم پارسی،صنعت بدیع.

دیدگاه ها برای این مطلب


نام
ایمیل (منتشر نمی‌شود) (لازم)
وبسایت
:) :( ;) :D ;)) :X :? :P :* =(( :O @};- :B /:) :S
نظر خصوصی
مشخصات شما ذخیره شود ؟ [حذف مشخصات] [شکلک ها]
کد امنیتی