close
تبلیغات در اینترنت

معما(چیستان) در شعر فارسی

ادبستان شعر و هنر

معما(چیستان) در شعر فارسی

مُعما(چیستان)در اصطلاح بدیع،سخنی است که در آن گوینده،نام شخص یا چیزی را پنهان کند و با آوردن نشانه هایی از آن از طریق  رمز و اشاره،از شنونده بخواهد که با تفکر و تامل،از راه محاسبات ریاضی،محاسبات حروف ابجد،قلب،عکس،تغیر حروف،نقطه ها و جز آن_که گاه به تنهایی و گاه با هم به کار گرفته می شود_آن نام را پیدا کند.در معما،بخشی که آوردن آن ضروری است را"اصول"می نامند.

معما یکی از انواع شعر بزمی است و از اواخر قرن پنجم هجری_که شعر فارسی به لفظ پردازی و پیچیدگی گرایید_میان شاعران رواج یافت و در قرن های ۹ تا ۱۱ هجری،بیشترین توجه را میان شاعران برانگیخت،چنانکه ساختن معماهای پیچیده و دشوار،نشانه ی قدرت و مهارت شاعر و پیدا کردن پاسخ آن،تعین کنند ی میزان هوش و سرعت انتقال گوینده بود.به همین دلیل علاوه بر جنبه ی تفنن و بزم آرایی،این نوع شعر برای سنجش هوش افراد نیز به کار گرفته می شد.

در دوره ی رواج معما سازی،شاعران بسیاری در ساختن معماهای مشکل و پیچیده شهرت یافتند که به دلیل قدرت و تسلطشان در این کار،"شاعران معمایی"لقب گرفتند.به دلیل گسترش معماسازی در میان شاعران و رواج آن در مجالس،رفته رفته این صنعت به صورت فنی درآمد و کتاب ها و رساله هایی درباره ی ساختن و حل کردن آن نوشته شد.احتمالا با ورود"سبک هندی" و پیچدگی مفاهیم و مضامین آن،بخش عظیمی از علت وجودی معما از میان رفت و پس از "دوره ی بازگشت ادبی"نیز به خاطر حضور واقعیت های روز و مضامین اجتماعی در شعر شاعران،معماسازی و اصولاً شعر بزمی از رونق افتاد.

صنعت معماسازی را "تعمیه" و نیز "چیستان"(چیست آن؟)گویند.

یک نمونه معما از انوری ابیوردی:

 

سحرگاهی به نزد خواجه رفتم

که بفزاید مرا جاهی و مالی

 

به دست خواجه در،ده بدر دیدم

کزآن هر بدر بود او را ملالی

 

درآمد مرغکی وان گه به منقار

ربود از فرق هر بدری،هلالی

معنای تحت اللفظی شعر بالا:شخص مهمان در دستان خواجه،ده بدر دیده است،منظور از ده بدر،ده ناخن بزرگ بر روی انگشتان است.در این هنگام یک مرغ _که همان ناخن گیر است_از روی هر بدر_یعنی از روی هر ناخن بزرگ_یک هلال کوچک بر میدارد.

پس جواب معما"ناخن گیر"است .


http://s1.picofile.com/file/6894930580/ophujdftrh_tggh.gif  واژگان کلیدی: معما چیست؟،معما یعنی چه،معما در شعر و نظم چگونه است،شعری دارای معما،توضیحی درباره تاریخچه ی چیستان و معما،مقاله ای پیرامون چیستان و معما در نظم پارسی،ویژگی های چیستان و معما،معما در ادبیات فارسی،نمونه چیستان در شعر،بیت دارای چیستان،چیست آن به چه معناست؟،چیستان همراه با ذکر مثال و نمونه و جواب.

دیدگاه ها برای این مطلب

نوشته شده توسط : مریم
تاریخ : 1395/4/4


نظر :
سلام .ممنون از مطالب عالیتون .لطفا چیستان ها رو بگذارید .سپاس گزارم
پاسخ : سلام.اگه باز چیستان به دستم رسید به روی چشم

نام
ایمیل (منتشر نمی‌شود) (لازم)
وبسایت
:) :( ;) :D ;)) :X :? :P :* =(( :O @};- :B /:) :S
نظر خصوصی
مشخصات شما ذخیره شود ؟ [حذف مشخصات] [شکلک ها]
کد امنیتی