close
تبلیغات در اینترنت

قالب شعری رباعی و اوزان آن

ادبستان شعر و هنر

قالب شعری رباعی و اوزان آن

به نام ایزد بی همتا

قالب رباعی

گونه ای از قوالب شعری است که از چهار مصراع تشکیل شده که مصراع های اول،دوم و چهارم باید با یکدیگر هم قافیه باشند.قافیه داشتن مصراع سوم مهم نیست.البته در صورتی که مصراع سوم نیز قافیه داشته باشد بر آهنگین شدن و شیوایی شعر تاثیر به سزایی خواهد گذاشت.

این قالب شعری از قوالب شعری زبان پارسی است که از دیرباز شاعران پارس زبان از آن استفاده می کردند.درون مایه ی رباعی شامل عشق،مباحث فلسفی و عرفانی است.همچنین رباعی به خاطر این که فقط از دو بیت(چهار مصراع)تشکیل شده می توان آن را شعری کوتاه و خالص دانست که در این دو بیت،مفهوم و منظور شاعر از سرایش  شعر مشخص می شود.

از نامدار ترین رباعی سرایان می توان به این شاعران اشاره کرد:

خیام نیشابوری،عطار،مولوی،باباافضل کاشانی و ... .


اوزان رباعی:

رباعی برای سرودن،وزن به خصوصی دارد و به صرف اینکه شعری دو بیت داشته باشد و مصراع اول و دوم و چهارم آن قافیه داشته باشد،ملاکی برای رباعی نامیدن شعر نیست.

وزن اصلی رباعی عبارت است از:مستفعلُ مستفعلُ مستفعلُ فع

که به زبان عروضی اینگونه است:

 _ _ U U  _ _     U U  _ _    U U     _

و به زبانی ساده تر:

هجای بلند،هجای بلند، هجای کوتاه،هجای کوتاه

هجای بلند،هجای بلند،هجای کوتاه،هجای کوتاه

هجای بلند،هجای بلند،هجای کوتاه،هجای کوتاه

هجای بلند.

 

در اینجا از قلب هجای دوم و سوم  در رکن دوم،وزن اصلی حاصل می شود.یعنی _ _ U U (مستفعل) به صورت  _ U _ U (فاعلاتُ) در می آید.یعنی:

مستفعل فاعلات مستفعل فع

به زبان عروضی اینگونه می شود:

 _ _ U U _ _     U _   U _    U U      _

در اینجا  به خاطر ابدال دو هجای کوتاه به یک هجای بلند که جز اختیارات شاعری نیز می باشد مستفعل (_ _ U U )تبدیل به مفعولن( _ _ _ )می شود.

این مباحث پیچیدگی خاص خود را دارد که نیازی به یادگیری آن نیست.شاعران برای سرودن رباعی باید شعر خود را به یکی از اوزان زیر بسرایند:

۱-مستفعل مستفعل مستفعل فع    

۲-مفعولن مستفعل مستفعل فع

۳- مستفعل مفعولن مستفعل فع

۴-مستفعل مستفعل مفعولن فع

۵-مفعولن مفعولن مستفع فع

۶-مستفعل مفعولن مفعولن فع

۷-مفعولن مستفعل مفعولن فع

۸-مفعولن مفعولن مفعولن فع

۹-مستفعل فاعلات مستفعل فع

۱۰-مفعولن فاعلات مستفعل فع

۱۱-مستفعل فاعلات مفعولن فع

۱۲-مفعولن فاعلات مفعولن فع

 


اینک چند نمونه رباعی از شاعران

 

 رباعی نخست از بابا افضل کاشانی:

این رباعی به وزن شماره ی 11 سروده شده است.

 

با یک سر موی تو اگر پیوند است

بر پای دلت هر سر مویی بند است

گفتی که رهی دراز دارم در پیش

از خود به خود آی، دوست بین تا چند است

 


رباعی دوم از خیام نیشابوری:

این رباعی به وزن شماره ی 4 سروده شده است

 

این کوزه چو من عاشق زاری بوده است

در بند سر زلف نگاری بوده است

این دسته که بر گردن او می بینی

دستی است که بر گردن یاری بوده است


http://s1.picofile.com/file/6894930580/ophujdftrh_tggh.gif  واژگان کلیدی: رباعی،قالب رباعی،شعری در قالب رباعی،نمونه قالب رباعی،اشعار در قالب رباعی،رباعیات،رباعی چیست،رباعی یعنی چه؟،توضیحی درباره قالب شعری رباعی،رباعی بابا افضل کاشانی،رباعی خیام نیشابوری،وزن رباعی،قالب شعری رباعی همراه با ذکر مثال و نمونه.

دیدگاه ها برای این مطلب


نام
ایمیل (منتشر نمی‌شود) (لازم)
وبسایت
:) :( ;) :D ;)) :X :? :P :* =(( :O @};- :B /:) :S
نظر خصوصی
مشخصات شما ذخیره شود ؟ [حذف مشخصات] [شکلک ها]
کد امنیتی