ادبیات عامیانه چیست ؟

ادبستان شعر و هنر

ادبیات عامیانه چیست ؟

به نام یزدان بی همتا

ادبیات عامیانه

بخشی از فرهنگ مردم است که تخیل،احساس،آرزو و اندیشه های گوناگون آن ها را از نسلی به نسل دیگر منتقل کرده و دگرگونی معیارهای زیباشناسی و اخلاقی هر دوره از زندگی یک قوم را آشکار می سازد.ادبیات عامه را "هنر زبانی" و "هنر کلامی" نیز نامیده اند ، زیرا ادبیات عامه ، میراث معنوی نسل های گذشته است که به صورت شفاهی در قالب آثاری ذوقی در میان آیندگان رواج یافته است و گونه های مختلف آن_یعنی ادبیات داستانی،ادبیات غیر داستانی و ادبیات نمایشی_به خاطر علاقه ای که روستاییان به حفظ سنت ها دارند و نیز به اقتضای شیوه ی زندگی آن ها_که در برخورد همیشگی با طبیعت است_بیشتر در میان آنان رواج یافته و از آرزوها،سنت ها و باور های ایشان مایه گرفته است.

مهم ترین بخش آثار داستانی عبارت است از:قصه ها یا افسانه های تاریخی،نیمه تاریخی،قهرمانی،عاشقانه،اخلاقی و پند آموز،رمزی،تمثیلی،طنزآلود و تخیلی است.این بخشها بیشتر به نثر هستند.البته گاهی به نظم نیز دیده می شود و در قالب شعری مثنوی.

آثار غیر داستانی مانند چیستان ها،متل ها،مثل ها،لطیفه ها،شوخی ها و دعاها است که به نظم و نثر یافت می گردد.شعر عامه،به گونه های مختلف بیت،دوبیتی،تصنیف،لالایی،ترانه و مثنوی است.آثار نمایشی که ارائه ی آن ها با نمایش و حرکت همراه است_مانند :تعزیه و شبیه خوانی،نقالی و سخنوری،نمایش عروسکی،نمایش های زنانه مانند مولودی خوانی ونمایش های تخت حوضی_بیشتر به نظم یا کلام آهنگین همراه موسیقی عرضه می شوند. زبان ادبیات عامه با توجه به خاستگاه آن_یعنی توده ی مردم_ساده و روان است و طی سال ها نقل سینه به سینه ،از واژه های دشوار و ناهنجار و عبارات نامآنوس و مهجوری که به آسانی نمی توان آن ها را تلفظ کرد،پیراسته شده است.تعبیرها،کنایه ها،تشبیه های متداول و اصطلاحات گفتاری مردم،وسیله ی پرداخت رویدادهای تخیلی یا واقعی است.گاهی آمیختگی واقعیت و خیال،بر جاذبه ی ادبیات عامیانه می افزاید.شعر ها و ترانه ها بر طبق اصول عروض و قافیه بنیاد نشده و تاکید بیشتر بر هجا و آهنگ واژه ها می باشد.گونه های متفاوت ادب عامه نزد مردم در سنین معینی محبوبیت دارد،از آنجا که فرهنگ و سنت و ارزش درجاهای متفاوت،ویژگی های گوناگونی دارد،در ادبیات مردمی روایت های مختلف یافت می شود.از میان گونه های ادب عامه،داستان ها به خوبی آداب و رسوم،طرز لباس پوشیدن،غذا خوردن،نشست و برخاست،نمای قدیمی شهرها و طبقات اجتماعی موجود در هر زمان و دوره ای را ازدوره های بعد معلوم می کند و براساس ویژگی هایی طبقه بندی می شود:

۱- سرگذشت های تاریخی و رزمی با شخصیت های متعدد و براساس وقایع حقیقی که حجم زیادی دارند مانند:شاهنامه،سمک عیار،ابومسلم نامه،مختارنامه،اسکندرنامه،تیمورنامه،رستم نامه،حسین کُرد شبستری.

۲-داستان های مذهبی و دینی که قهرمانان آن،بزرگان دین یا خاندان رسالت هستند با قصد جهانگشایی و مسلمان کردن کافران.مانند:خاورنامه،رموز حمزه.

۳-داستان های تخیلی که هیچ گونه ریشه ی تاریخی ندارند و قهرمانان آن واقعی نیستند.مانند:امیر ارسلان،ملک بهمن،هزار و یک شب،بدیع الزمان،نوش آفرین،گوهر تاج،سیف الملوک و بدیع الجمال.

۴-داستان های عاشقانه که رویدادهای تاریخی را در بر نمی گیرد و انگیزه های عشق و عاشقی،قهرمان را وا می دارد که به جنگ با زشتی و پلیدی برخیزد.در این داستان ها زمینه هایی چون نیکی و احسان،انتقاد اجتماعی و اخلاقی به چشم می خورد.مانند:چهار درویش،مکر زنان و هفت پیکر.

۵-داستان های پند آموز و حکمت آمیز یا حکایت ها که در قالب تمثیل،به بیان اصول و مفاهیم اخلاقی و پند و اندرز حکیمانه می پردازد.مانند:چهل طوطی،درودگر و جولاهه و دختر پادشاه عمان،دزد و قاضی و قاضی ای که از خرمن گل به زیر افتاد.این گونه داستان ها حجمی کم ولی مضمونی انسان دوستانه و تربیتی و اجتماعی دارند.

۶-حکایت اندر حکایت که پیوند استواری با معنویت و اخلاق جامعه دارد و سابقه ی آن به پیش از اسلام می رسد.مانند:بختیارنامه و هفت وزیر که از دوره ی پیش از اسلام هستند.قهرمانان این قصه ها همه جوانمردان و عیارانی هستند که از میان گروه های گوناگون جامعه،به دفاع از روشنایی و پاکی و ستمدیدگی در برابر زشتی و ستم و استبداد شاهان،خان ها،امیران و سرداران ستمگر برخاسته اند.زنان نیز در این داستان ها نقش عمدهای دارند و گاه پا به پای مردان و عیاران،سوار بر اسب می شوند و شمشیر دست می گیرند و پوشیده در لباسی ناشناس با نقاب به جنگ سیاهی می روند.

قصه خوانی و داستان گویی در دربار شاهان رواج داشته است،اما تا زمانی که پدیده های جدیدی چون رادیو و تلویزیون،وظیفه ی سرگرم کردن مردم را به عهده نگرفته بودند،هنر قصه خوانی در میان مردم محبوبیت فراوان داشت و به همین سبب مهارت خاصی می طلبید.هم اکنون در برخی نقاط که سنت ها و آداب و رسوم از اهمیت بیشتری برخوردار است،قصه خوانی رواج دارد.


http://s1.picofile.com/file/6894930580/ophujdftrh_tggh.gif واژگان کلیدی: ادبیات عامیانه چیست،توضیحی درباره ادبیات عامیانه،توضیحاتی درباره ادب عامه،ادبیات عامیانه چگونه است،ادبیات عامیانه چیست،ویژگی های ادبیات عامیانه،مقاله ای درمورد ادب عامیانه،مطلبی پیرامون ادبیات عامیانه،ادبیات عامیانه ایران،ادبیات عامیانه افغانستان،

دیدگاه ها برای این مطلب


نام
ایمیل (منتشر نمی‌شود) (لازم)
وبسایت
:) :( ;) :D ;)) :X :? :P :* =(( :O @};- :B /:) :S
نظر خصوصی
مشخصات شما ذخیره شود ؟ [حذف مشخصات] [شکلک ها]
کد امنیتی